مبنای نقدی و تعهدی
مبنای نقدی و تعهدی دربارهٔ زمانِ ثبتِ درآمد و هزینه در دفاترِ کسب‌وکار است.
مبنای نقدی و تعهدی به زبانِ ساده
مبنای نقدی و تعهدی دو جواب به یک سؤال است: «فروش کی فروش حساب می‌شود؟» در مبنایِ تعهدی، فروش همان لحظه‌ای ثبت می‌شود که فاکتور را صادر می‌کنید؛ اگر مشتری نسیه خریده باشد، ناخدا طلبِ شما از او را هم ثبت می‌کند و بعداً پول که رسید فقط طلب کم می‌شود. هزینه و خریدِ نسیه هم همین‌طور: هنگامِ ثبت، بدهی به طرف حساب ساخته می‌شود.
در مبنایِ نقدی، درآمد و هزینه فقط وقتی ثبت می‌شوند که پول واقعاً دریافت یا پرداخت شود. به همین دلیل ناخدا در این مبنا فروشِ نسیه یا تسویهٔ جزئی را نمی‌پذیرد و هزینه یا درآمدِ «نسیه» را هم رد می‌کند. کسب‌وکاری که نسیه می‌فروشد یا نسیه می‌خرد باید تعهدی باشد.
یک مثال از مبنای نقدی و تعهدی
مبنای نقدی و تعهدی را در «سبد نارون» ببینید. «نیلوفر» امروز ۹۰٬۰۰۰ تومان «بشقاب ساده» نسیه می‌خرد و ماهِ بعد پولش را می‌دهد. اگر «سبد نارون» تعهدی باشد، فروشِ ۹۰٬۰۰۰ تومانی همین امروز در سودِ این ماه می‌نشیند و ۹۰٬۰۰۰ تومان طلب از «نیلوفر» ثبت می‌شود. اگر نقدی باشد، ناخدا اصلاً اجازهٔ صدورِ این فاکتورِ نسیه را نمی‌دهد؛ فروش فقط با دریافتِ کاملِ پول ثبت می‌شود.
مبنای نقدی و تعهدی در ناخدا کجا دیده می‌شود؟
مبنای نقدی و تعهدی را هنگامِ ساختِ کسب‌وکار، در صفحهٔ «تنظیمات مالی» و بخشِ «روش حسابداری» انتخاب می‌کنید؛ این بخش پیش‌فرض ندارد. بعدها همین انتخاب در «تنظیمات کسب‌وکار» دیده می‌شود. تا وقتی هیچ سندی ثبت نشده آزادانه عوض می‌شود؛ بعد از اولین سند، فقط گذارِ یک‌طرفه از نقدی به تعهدی ممکن است. راهنمایِ قدم‌به‌قدم در ساخت کسب‌وکار شخص حقیقی آمده است.
مبنای نقدی و تعهدی با چه چیزی اشتباه گرفته می‌شود؟
مبنای نقدی و تعهدی با روشِ پرداختِ «نقدی» در فاکتور اشتباه گرفته می‌شود. در کسب‌وکارِ تعهدی هم می‌توانید فاکتورِ نقدی صادر کنید؛ «نقدی» در فاکتور فقط یعنی پولِ همین فاکتور همان لحظه گرفته شد. مبنا قاعدهٔ کلِ دفاتر است، نه ویژگیِ یک فاکتور. این سند هم دربارهٔ اینکه قانون کدام مبنا را برایِ شما مجاز می‌داند حرفی نمی‌زند.
منابعِ مبنای نقدی و تعهدی
- رفتار از کدِ ناخدا استخراج شده است (فهرستِ
sources). - اینکه کدام مبنا برایِ کسب‌وکارِ شما از نظرِ قانونی یا مالیاتی پذیرفته است (منبعِ رسمیِ این مورد هنوز افزوده نشده است)