وصول، برگشت و خرج چک

وصول، برگشت و خرج چک یعنی اتفاقی که پس از ثبت برایِ یک چک می‌افتد.

وصول، برگشت و خرج چک به زبانِ ساده

وصول، برگشت و خرج چک سه راهِ اصلیِ بسته‌شدنِ یک چک است:

• وصول یا پاس: چکِ مشتری پول شد یا چکِ شما از حسابتان برداشت شد. پول به صندوق یا بانک آمد یا از آن رفت و «اسناد دریافتنی (چک)» یا «اسناد پرداختنی (چک)» بسته شد.
• برگشت: چک پول نشد. چکِ مشتری که برگشت بخورد، طلبِ شما از او دوباره زنده می‌شود؛ چکِ شما که برگشت بخورد یا باطلش کنید، بدهیِ شما به تأمین‌کننده برمی‌گردد. عودتِ چکِ «نزد ما» به صادرکننده هم همین اثر را دارد.
• خرج: چکِ مشتری را به‌جایِ پول به تأمین‌کننده می‌دهید؛ بدهیِ شما به او کم می‌شود و چک از دستتان بیرون می‌رود. اگر چکِ خرج‌شده بعداً برگشت بخورد، هم طلب از مشتری و هم بدهی به تأمین‌کننده زنده می‌شوند.

واگذاری به بانک فقط می‌گوید چک «نزد بانک» است؛ پولی جابه‌جا نمی‌شود و سندی ندارد.

چک دریافتنی

چکِ دریافتنی چکی است که مشتری به‌جایِ پول به شما داده و هنوز نقد نشده است. با گرفتنِ چک، طلبِ آن مشتری کم و «اسناد دریافتنی (چک)» زیاد می‌شود؛ پول فقط وقتی به صندوق یا بانک می‌آید که چک وصول شود.

چک دریافتنی

چک پرداختنی

چکِ پرداختنی چکی است که شما به تأمین‌کننده داده‌اید و هنوز از حسابتان برداشت نشده است. با دادنِ چک، بدهیِ نسیه به او کم و «اسناد پرداختنی (چک)» زیاد می‌شود؛ پول فقط وقتی از بانک یا صندوق کم می‌شود که چک پاس شود.

چک پرداختنی

یک مثال از وصول، برگشت و خرج چک

وصول، برگشت و خرج چک را با چکِ ۵۰٬۰۰۰ تومانیِ «نیلوفر» در «سبد نارون» ببینید؛ هر سطر یکی از سه سرنوشت است:

سرنوشتِ چک	بدهکار (تومان)	بستانکار (تومان)
وصول به «صندوق مغازه»	موجودی نقد و بانک ۵۰٬۰۰۰	اسناد دریافتنی (چک) ۵۰٬۰۰۰
برگشت	حساب‌های دریافتنی / نیلوفر ۵۰٬۰۰۰	اسناد دریافتنی (چک) ۵۰٬۰۰۰
خرج به «کاوه»	حساب‌های پرداختنی / کاوه ۵۰٬۰۰۰	اسناد دریافتنی (چک) ۵۰٬۰۰۰

وصول، برگشت و خرج چک در ناخدا کجا دیده می‌شود؟

وصول، برگشت و خرج چک در صفحهٔ «چک‌ها» با دکمه‌هایِ گذارِ هر چک ثبت می‌شود و وضعیتِ چک، مثلاً «وصول/پاس‌شده» یا «برگشتی»، عوض می‌شود. با «بازگردانیِ آخرین گذار» آخرین گذار برمی‌گردد و اگر سندی داشته باشد، سندِ معکوسش زده می‌شود.

وصول، برگشت و خرج چک با چه چیزی اشتباه گرفته می‌شود؟

وصول، برگشت و خرج چک با ثبتِ خودِ چک اشتباه گرفته می‌شود. ثبت، طلب یا بدهیِ نسیه را به چک تبدیل می‌کند (چک دریافتنی و چک پرداختنی)؛ گذار، چک را می‌بندد یا برمی‌گرداند. برگشتِ چک هم با برگشتِ فروش یکی نیست: فروش سرِ جایش می‌ماند و فقط طلب دوباره باز می‌شود.

منابعِ وصول، برگشت و خرج چک

• این سند حکمِ قانونی نمی‌دهد. رفتار از کدِ ناخدا استخراج شده است (فهرستِ sources).
• پیامدهایِ قانونیِ چکِ برگشتی، گواهیِ عدمِ پرداخت و ثبت در سامانهٔ صیاد موضوعِ حقوقی است. (منبعِ رسمیِ این مورد هنوز افزوده نشده است)